منداڵان لە ساتەوەختی لەدایکبوونەوە دەست بە گەشەکردن دەکەن بە خێرایی. ئەوان پەرە بە تواناکانیان دەدەن لە جووڵە، زانین، پەیوەندیکردن، هەروەها بەڕێوەبردنی هەستەکان و کارلێکە کۆمەڵایەتییەکان. بەڵام ئەم دووەمیان دۆمەینێکی بنەڕەتییە کە دەبێت پەروەردە بکرێت بە تایبەتی لە ساڵانی سەرەتایی منداڵیدا لە ماوەی کارلێککردن لەگەڵ چاودێران و خێزانەکانیان و ئەزموونە کۆمەڵایەتییەکان لەگەڵ تاکەکانی دیکەی ژینگەی دەوروبەریان. بەڵام گەشەسەندنی کۆمەڵایەتی و سۆزداری لە منداڵاندا چییە و بۆ ئەوەی منداڵ لە ڕووی سۆزداری و کۆمەڵایەتییەوە لێهاتوو بێت مانای چییە؟

منداڵان توانای سۆزداری خۆیان کاتێک نیشان دەدەن کە توانای دەستنیشانکردن و تێگەیشتنیان لە هەستەکانی خۆیان هەیە، هەروەها باری سۆزداری کەسانی دیکە بخوێننەوە. هەروەها دەتوانن نیشان بدەن کە کاتێک هەست و سۆزە بەهێزەکان بەڕێوەدەبەن، بە شێوەیەکی بنیاتنەر دەریدەبڕن و توانای چارەسەرکردنی کێشەکان بنیات بنێن. ئەوان لە ڕووی سۆزدارییەوە لێهاتوون کاتێک دەتوانن ڕەفتارەکانیان ڕێکبخەن، هاوسۆزی بۆ کەسانی دیکە پەرەپێبدەن و پەیوەندییەکان دابمەزرێنن و بەردەوام بن. ئەو بنەما سۆزداری و کۆمەڵایەتییە سەرەتاییانەی کە لەلایەن دایک و باوک و خێزانەکانەوە لە منداڵاندا دادەنرێت، زۆر دواتر لە ژیان و پەیوەندییەکانیاندا پەیوەستن بە باشی سۆزدارییانەوە. لەگەڵ پێگەیشتنیان بۆ تەمەنی گەورەیی، ئەم بناغانە گرنگن بۆ ئەوەی یارمەتیان بدەن پەیوەندییەکی بەردەوام دروست بکەن، ببنە دایک و باوکێکی کاریگەر، کارێکی جێگیر داگیر بکەن و ببنە ئەندامی چالاک لە کۆمەڵگادا.

بەو پێیەی چاودێران و دایک و باوکان لە ناوەڕۆکی یارمەتیدانی منداڵاندان بۆ پەرەپێدانی کارامەیی سۆزداری و کۆمەڵایەتی، کاتەکانی خێزان زۆر گرنگە بۆ چارەسەرکردنی ئەم کارامەیییانە و نەهێشتنی پێویستی ئەگەری بۆ دەستێوەردانەکانی دەروونی و سۆزداری لە داهاتوودا. نەک هەر پەیوەندیت لەگەڵ منداڵەکانت بەهێز دەکەیت، بەڵکو ئەو دۆخە بۆ منداڵەکەت دابین دەکەیت بۆ تێگەیشتن و پراکتیزەکردنی ئەو لێهاتووییانەی کە پێویستیانە بۆ تەندروستی سۆزداری. هەروەها لێکۆڵینەوەکان دەریدەخەن کە کاتەکانی خێزان هەستی پشتگیری و سەلامەتی و خۆشەویستی بۆ منداڵان دابین دەکات کە ڕاستەوخۆ توانای سۆزدارییان زیاد دەکات.

بەڵام دەبێت کوالیتی کاتەکانی خێزانیش بە هەمان شێوە لەبەرچاو بگیرێت. ئەوەندەی گرنگە کە وەک خێزانێک بەشداری چالاکییە وەرزشییەکانی منداڵەکانت یان ڕاکردنی ئەرکەکان بکەیت، بە هەمان شێوە گرنگە کاتێک تەرخان بکەیت کە هەمووان لە سەرقاڵکردنی دەرەکی خۆیان ببڕن و سەرنجیان لەسەر یەکتر بێت. لە ڕێگەی ئەم ئەزموونانەوە منداڵەکانتان دەتوانن ڕێپرتوارە سۆزدارییەکانیان بنیات بنێن، لێهاتوویی کۆمەڵایەتییان زیاد بکەن، توانای بەکارهێنانی زمان بۆ گەیاندنی هەستەکانیان پەرەپێبدەن، هەروەها تێبگەن کە کام هەستەکان گونجاوە بۆ دەربڕین لە شوێنی تایبەتدا.

گەشەکردنی منداڵان زیاتر لە تەنها جووڵە و بیرکردنەوە و فێربوونی ئەکادیمی لەخۆدەگرێت. شێوازە گرنگەکانی پەروەردەکردنی منداڵ بەشدارن لە پەرەپێدانی ڕێکخستنی سۆزداری منداڵ و توانای کارلێککردنی سەرکەوتووانە لەگەڵ کەسانی دیکە. چاودێران ڕۆڵێکی گرنگ دەگێڕن لە پەروەردەکردنی ئەم گەشەکردنەدا، چونکە خێزانەکان هەر لە سەرەتاوە کاریگەرترین کەسایەتی ژیانی منداڵن. منداڵان دەتوانن فێربن هەستەکانیان ڕێکبخەن، هەستەکانیان بە زارەکی بکەن و لە هەستەکانی کەسانی دیکەش تێبگەن. دەتوانرێت ئەمە لە کاتی کوالیتی خێزانیدا فێربین کە چاودێران و منداڵان بە تەواوی سەرنجیان لەسەر یەکترە لە شوێنێکی سەلامەت و بنیاتنەردا. بۆ ئەوەی دڵنیا بیت لەوەی کە کاتەکانی خێزان کاتێکی کوالیتییە، هەوڵبدە یاری لەگەڵ منداڵەکەت بکەیت بە مەبەستی بەرزکردنەوەی گەشەکردنی. بۆ نموونە یارییەکان بدە بە منداڵەکەت بۆ ئەوەی خەیاڵی بنیات بنێت، وەک جل و بەرگی جل و بەرگ و سێتی چێشتخانە و بلۆک و تۆش یاری لەگەڵدا دەکەیت! ئەم چالاکییانە یارمەتیدەر دەبن بۆ بنیاتنانی توانای دەربڕینیان و هەستکردن بە متمانە بەخۆبوون لە تاقیکردنەوەی شتی نوێدا. کاتی یاریکردن دەتوانێت بۆ هەموو خێزانەکە خۆش بێت، مۆسیقای دڵخوازی منداڵەکەت لێبدە و لەگەڵ منداڵەکەت سەما بکە و بە نۆرە جوڵەکانی یەکتر کۆپی بکەن. ئەمە یارمەتیت دەدات لەسەر ئەزموونە هاوبەشەکان پەیوەندیت هەبێت لەکاتێکدا یادەوەریەکان بۆ ساڵانی داهاتوو دروست دەکەیت.